Κέα
ΕλλάδαΚυκλάδες

ΚΕΑ

Η Κέα ή αλλιώς Τζια έχει έκταση 130 τ. χλμ., 2.162 κατοίκους και βρίσκεται στο βορειοδυτικότερο μέρος των Κυκλάδων. Το έδαφός του είναι μαρμαρυγιακό με ελάχιστη βλάστηση. Είναι ορεινό νησί με πολλούς λόφους, κόλπους και όρμους, από τους οποίους σπουδαιότεροι είναι ο Οτζιάς στο βόρειο τμήμα και ο όρμος της Κορησσίας στα βορειοδυτικά, όπου βρίσκεται το ομώνυμο λιμάνι. Το κλίμα του είναι ήπιο. Στις κοιλάδες και στις πλαγιές είναι φυτεμένα αμπέλια και ελιές. Οι δαντελωτές παραλίες, τα ακρωτήρια με την απέραντη θέα, η ψαράδικη ατμόσφαιρα, τα γραφικά δρομάκια, τα πολυάριθμα εκκλησάκια, τα μοναστήρια, οι νερόμυλοι και τα χωριουδάκια με το κυκλαδίτικο άρωμα είναι κάποια από τα στοιχεία του νησιού που θα γοητεύσουν τον επισκέπτη. Τα υψηλότερα σημεία του νησιού είναι ο Προφήτης Ηλίας με 568 μέτρα ύψος, ο Άγιος Παντελεήμων, ο Άγιος Θεόδωρος και ο Άγιος Συμεών.

Ιστορικά: Τα πρώτα ονόματα του νησιού κατά την αρχαιότητα ήταν Κέα, Κέως, Κία, Υδρούσα, Ευξαντίς, Σειρίη. Τη σημερινή της ονομασία την οφείλει στο λατινικό CΕΑ και την κοινή της ονομασία στο φραγκικό ZΙΑ. Αρχαιολογικές έρευνες έδειξαν πως κατοικήθηκε από τα προϊστορικά χρόνια από Λέλεγες, Κάρες, Φοίνικες, Πελασγούς και κατά την εποχή του Χαλκού άκμασε πολιτιστικά (οικισμός Αγ. Ειρήνης 3000 π.Χ.-3200 π.Χ.). Το 1516 π.Χ. αποικίστηκε από Αρκάδες με αρχηγό τον Αρισταίο. Στους αρχαϊκούς χρόνους (7ος-6ος αι. π.Χ.) το νησί χωριζόταν σε τέσσερις πόλεις-κράτη: την Ιουλίδα (σημερινή Χώρα), την Ποιήεσσα (σημερινή Πήσσες), την Καρθαία (σημερινή Πόλες) και την Κορησσό (σημερινή Κορησσία). Η Κέα έγινε μέλος της Αθηναϊκής συμμαχίας το 478 π.Χ., το 404 υποτάχθηκε στην Σπάρτη, το 200 στους Μακεδόνες και το 146 στους Ρωμαίους. Ο Μάρκος Αντώνιος μετά τη δολοφονία του Καίσαρα τη χάρισε στους Αθηναίους. Κατά την αρχαία εποχή στο νησί έζησαν σημαντικοί άνδρες, όπως οι ποιητές Σιμωνίδης και Βακχυλίδης, οι σοφιστές Πρόδικος και Πυθοκλείδης, οι γιατροί Ερασίστρατος, Μηδίας κ.α. Την περίοδο του Βυζαντίου η Κέα ανήκε στο «θέμα» του Αιγαίου. Το 1537 καταλήφθηκε από τους Ιταλούς και το 1579 από τους Τούρκους. To 1789 ο Λάμπρος Κατσώνης χρησιμοποίησε τον όρμο του Αγίου Νικολάου ως ορμητήριο στις επιδρομές του ενάντια στον τουρκικό στόλο. Η Κέα ήταν γνωστή κατά την αρχαιότητα από το έθιμο «Κείων νόμιμο», δηλ. την αυτοκτονία των γερόντων πίνοντας κώνειο όταν έφταναν στο 70ό έτος της ηλικίας τους.

Αξιοθέατα: Το κυκλαδίτικο χρώμα στο νησί μένει αναλλοίωτο μέσα από τα πολλά παραδοσιακά σπιτάκια με τα κεραμίδια, τα πλακόστρωτα δρομάκια, τις πολλές εκκλησίες, τους λόφους και τις ρεματιές. Ένα από τα ομορφότερα μέρη της Κέας, η Χώρα, η αρχαία Ιουλίδα, βρίσκεται χτισμένη πάνω σε ένα λόφο (320 μ.) με καταπληκτική θέα στο βόρειο τμήμα του νησιού και στη Μακρόνησο, με το Ενετικό κάστρο (13ου αι.), τα ελάχιστα ερείπια από τα ενετικά τείχη και το ναό του Απόλλωνα. Περπατώντας περίπου 15 λεπτά φτάνετε μπροστά στο Λιοντάρι της Κέας, ή Λιόντα κατά τους ντόπιους, σκαλισμένο πάνω σε ένα βράχο, χρονολογούμενο στους Πρώιμους Αρχαϊκούς Χρόνους (6ος π.Χ. αι.). Δίπλα στην εκκλησία της Αγίας Μαρίνας (1600 μ.Χ.) βρίσκεται ο πενταώροφος πύργος της Αγίας Μαρίνας, χτισμένος κατά τους υστεροκλασικούς - ελληνιστικούς χρόνους (4ος αι. π.Χ.). Στην είσοδο της Χώρας το υπεραιωνόβιο πλατάνι και η μαρμάρινη βρύση. Η εκκλησία της Παναγίας της Χρυσοσπηλιώτισσας βρίσκεται δίπλα στο νεοκλασικό κτίριο του δημοτικού σχολείου (σχεδιασμένο από τον Έρνστ Τσίλερ τον 19ο αι.). Οι εκκλησιές του Ευαγγελισμού (μητροπολιτικός ναός), του Αγίου Σπυρίδωνος, του Αγίου Δημητρίου, της Παναγίας της Ρευματιανής, της Αγίας Τριάδας (του 1880) στην Κορησσία, τα εκκλησάκια της Παναγίας της Μυρτιδιώτισσας, των Αγίων Αποστόλων με ζωγραφική του 13ου αι., της Παναγίας της Πρόκας, του Αγίου Σώστη με θέα στον όρμο του Οτζιά και της Παναγίας των Πόλων στην ακρογιαλιά. Στην κορυφή της Χώρας μπορείτε να επισκεφθείτε το μοναστήρι της Αγίας Άννας με τον σταυροειδή εγγεγραμμένο ναό του 13ου αι., στα δυτικά το μοναστήρι της Δάφνης ιδρυμένο από την Αγία Φιλοθέη την Αθηναία (1522-1589). Το Αρχαιολογικό μουσείο διαθέτει συλλογή ευρημάτων (αγάλματα, αγγεία, κοσμήματα, ταφικοί πίθοι, νομίσματα, εργαλεία κ.α.) προϊστορικής εποχής (3300-1100 π.Χ.). Το στενό του Λάμπρου Κατσώνη στο Βουρκάρι, οι φάροι στο ακρωτήρι του Αγίου Νικολάου και στο ακρωτήρι του Ταμέλου. Επίσης η αρχαία Κορησσός, χτισμένη πάνω σε δύο λόφους, του Αγίου Σάββα και της Αγίας Τριάδας. Αρχαιολογικές ανασκαφές στην περιοχή έφεραν στο φως ένα από τα σημαντικότερα γλυπτά των αρχαϊκών χρόνων, τον Κούρο της Κέας (530 π.Χ.).

Κολύμπι: Στις τρεις αμμουδιές στο Βουρκάρι, στην παραλία της Κορρησίας, στο Γιαλισκάρι, στα Ξύλα, στον Κούνδουρο στις ακρογιαλιές Λιγιά και Καμπί, στο Λιπαρό, στην παραλία του Οτζιά, στην Ψιλή Άμμο, στις Πήσσες, στα Καστελάκια, στο Καλυδονύχι, στη Συκαμιά και στην παραλία του Αγίου Φιλίππου.

Τοπικά φαγητά και ποτά: Αχινοσαλάτα, ψάρια και θαλασσινά, μυδοπίλαφο, αστακομακαρονάδα, «πασπαλάς», δηλ. κομματάκια χοιρινού μαγειρεμένο με αβγά και ντομάτα, ντοματοκεφτέδες, κολοκυθοκεφτέδες, χοιρινό παστό γνωστό ως «λόζα», «τσίγαρα», δηλ. χοιρινό με λίπος, και το κρασί «μαυρούδι».

Χρήσιμα τηλέφωνα: (τηλ. κωδ. 22880) Δήμος Κέας 22221, Λιμεναρχείο 21344, Αστυνομία 21100, Αγροτικό ιατρείο 22200, φαρμακείο 22277, ΟΤΕ 22399, ΕΛΤΑ 22325.

Συγκοινωνιακή σύνδεση: Με φεριμπότ από το Λαύριο. (Λιμεναρχείο Λαυρίου τηλ. 2292025249).

ΑΛΛΑ ΧΩΡΙΑ ΚΑΙ ΓΥΡΩ ΝΗΣΙΑ

Καρθαία. Απέχει 23,5 χλμ. νότια της Χώρας. Στον οικισμό μπορείτε να επισκεφθείτε τον αρχαιολογικό χώρο με τα πολλά σημαντικά μνημεία όπως ο περίπτερος δωρικός ναός της Αθηνάς (τέλη 6ου αι.) και ο ναός του Πυθίου Απόλλωνα (530 π.Χ.).

Γιαλισκάρι. Παραθαλάσσιος οικισμός με όμορφη παραλία στολισμένη από ευκαλύπτους. Απέχει 6,5 χλμ. ΒΔ από τη Χώρα.

Γύρω νησιά: Η Μακρόνησος, η οποία βρίσκεται βορειοδυτικά με έκταση 18,5 τ. χλμ. Κατά τη μυθολογία ήταν το νησί στο οποίο αποβιβάστηκε η ωραία Ελένη ή πηγαίνοντας προς την Τροία με τον Πάρη ή γυρίζοντας με τον Μενέλαο, γι' αυτό και ονομαζόταν «Ελένη» κατά την αρχαιότητα. Κατά τον εμφύλιο χρησιμοποιήθηκε ως τόπος εκτόπισης των κομμουνιστών. Η Σπανοπούλα, η οποία βρίσκεται βόρεια της Κέας.