Άνδρος
ΕλλάδαΚυκλάδες

ΑΝΔΡΟΣ

Είναι το δεύτερο σε μέγεθος νησί των Κυκλάδων με έκταση 373 τ. χλμ. Απέχει 89 ναυτικά μίλια από τον Πειραιά και βρίσκεται μεταξύ Εύβοιας και Τήνου. Χαρακτηριστικό του νησιού είναι η σπάνια για τα Κυκλαδίτικα νησιά πλούσια βλάστηση, τα άφθονα τρεχούμενα νερά, οι ιαματικές πηγές, οι συνεχόμενες οροσειρές που συνδυάζονται με απότομες πλαγιές, ρεματιές, πολυάριθμα φαράγγια και μονοπάτια. Οι απόκρημνες ακτές για τους λάτρεις της άγριας φύσης αλλά και οι ονειρεμένες κάτασπρες αμμουδερές παραλίες που διαθέτει το νησί θα σας μαγέψουν. Το ψηλότερο βουνό του νησιού είναι το Πέταλο (1003 μ.). Το κλίμα είναι εύκρατο και υγιεινό, το καλοκαίρι είναι αρκετά δροσερό.

Ιστορικά: Το νησί πήρε το όνομά του σύμφωνα με τη μυθολογία από τον Άνδρο, που ήταν εγγονός του Απόλλωνα. Στην αρχαιότητα το νησί ήταν γνωστό και ως Γαύρος, Λασία, Νωναγρία, Υδρούσα, Επαγρίδα κτλ. Θεωρείται πως οι πρώτοι κάτοικοι του νησιού ήταν οι Κάρες, οι Κρήτες και οι Ίωνες (1000 π.Χ.), οι οποίοι έδωσαν μεγάλη ώθηση στην πολιτιστική ανάπτυξη του νησιού. Η Άνδρος έγινε μεγάλη ναυτική δύναμη στο Αιγαίο με αποικίες στη Χαλκιδική, τη Θράκη και τη Μικρά Ασία. Οι κάτοικοι του νησιού λάτρευαν από το ελληνικό πάνθεο κυρίως το Διόνυσο. Κατά τη βυζαντινή περίοδο η Άνδρος παρουσίασε αξιόλογη πνευματική, πολιτιστική και οικονομική κίνηση. Τον 5ο αι. μ.Χ. ίδρυσε σχολή στην πρωτεύουσα του νησιού ο νεοπλατωνικός φιλόσοφος Πρόκλος. Τον 9ο αι. η σχολή απέκτησε την αίγλη φιλοσοφικής ακαδημίας και είχε ως καθηγητή τον πρεσβύτερο Μιχαήλ Ψελλό, δάσκαλο του αυτοκράτορα Λέοντα Σοφού. Το 1207 το νησί κυριεύτηκε από τους Ενετούς, με κυριάρχους κατά σειρά τους: Μαρίνο Δάνδαλο, Άγγελο Σανούδο, Γκίζα, Μάρκο Β΄. Το 1556 κατακτήθηκε από τους Τούρκους. Το 179 ο οπλαρχηγός Λάμπρος Κατσώνης με 7 πλοία επιτέθηκε στα τουρκικά πλοία στα στενά Άνδρου - Εύβοιας, αλλά οι μικρές δυνάμεις του – ύστερα από τις πρώτες επιτυχίες – συντρίφτηκαν ή αυτοπυρπολήθηκαν, με αποτέλεσμα το θάνατο 565 Ελλήνων και 3.000 Τούρκων. Σημαντική ήταν η προσφορά της Άνδρου στον Αγώνα του 1821 με πρωταγωνιστή τον Θεόφιλο Καΐρη.

Αξιοθέατα: Η πρωτεύουσα του νησιού Άνδρος ή Χώρα με 1.567 κατοίκους (τηλ. κωδ. 22820) είναι χτισμένη πάνω σ’ ένα λόφο ανάμεσα από δύο αμμουδιές και απέχει από το πολυσύχναστο λιμάνι του νησιού, Γαύριο, 34 χλμ. Φημίζεται για την σπάνια αρχιτεκτονική της, αφού συνδυάζει με ένα εξαιρετικό τρόπο νεοκλασικό και κυκλαδίτικο ύφος όπως αυτό παρουσιάζεται από τα μεγαλοπρεπή αρχοντικά και από τα κυκλαδίτικα σπίτια. Το ενδιαφέρον των παραθεριστών κεντρίζουν τα πλούσια προϊστορικά και ιστορικά μνημεία, το μεσαιωνικό κάστρο και η Παναγιά η Θαλασσινή χτισμένα πάνω σε μια νησίδα στο ΒΑ άκρο της χώρας. Ένα πέτρινο γεφύρι ενώνει το νησάκι με τη στεριά. Το μοναστήρι της Ζωοδόχου Πηγής στο οποίο βρίσκονται πολύτιμα χειρόγραφα και κειμήλια αγωνιστών της επανάστασης του 1821, οι αξιόλογες εκκλησίες του Αγίου Γεωργίου - 17ου αι (μητρόπολη), της Παναγίας της Παλατιανής – 13ου αι. με το θαυμάσιο ξυλόγλυπτο τέμπλο, της Παναγίας της Οδηγήτριας χτισμένη πάνω στο βράχο, της Θεοσκέπαστης (προστάτριας του νησιού) και του Αγίου Ανδρέα των Λατίνων. Ο Φάρος Τουρλίτης στην είσοδο του λιμανιού, η Κάρειος βιβλιοθήκη η οποία στεγάζεται σε αρχοντικό του 1919, φυλάσσει τη συλλογή του αγωνιστή του 1821 και θεολόγου Θεόφιλου Καΐρη (1784- 1853), παλαιές και σπάνιες εκδόσεις, χειρόγραφα, ιστορικά αρχεία κ.α., το αναπαλαιωμένο σπίτι του Θεόφιλου Καΐρη το οποίο λειτουργεί ως εκθεσιακός χώρος, το Εμπειρίκειο γηροκομείο και γυμνάσιο, η μαρμάρινη κρήνη του Καμπάνη, το Δημοτικό θέατρο, η πλατεία της Ρίβας και το άγαλμα του Αφανούς Ναύτη φτιαγμένο από τον γλύπτη Μιχάλη Τόμπρο, το Ναυτικό μουσείο, το Μουσείο μοντέρνας τέχνης Γουλανδρή και το Αρχαιολογικό μουσείο που έχει στη διάθεσή του μια σπάνια συλλογή από ευρήματα γεωμετρικής, κλασικής, ρωμαϊκής και βυζαντινής περιόδου και από την εποχή της Βενετοκρατίας και Τουρκοκρατίας. Στη Χώρα υπάρχει υγειονομικό κέντρο.

Κολύμπι: Στην οργανωμένη παραλία του Νημποριού στη Χώρα, στα Γιάλια και τα Πίσω Γιάλια, στο Παραπόρτι, στην απόμερη παραλία Λύδι, στα Άχλα, στην παραλία Συνετίου, τη Βόρι, τη Χαλκολιμιώνα και την Πλάκα. Στον όρμο του Γαυρίου μια πολυσύχναστη αμμουδιά, και βορειοδυτικά από το Γαύριο στον όρμο Φελλός. Θαυμάσιες αμμουδιές απλώνονται ΝΑ από το Γαύριο και είναι κατά σειρά: η Χρυσή Ακτή, ο Άγιος Πέτρος, το φημισμένο για τη μεγάλη τουριστική κίνηση Μπατσί, η Αγία Μαρίνα και η παραλία της Παλαιόπολης. Επίσης στο Ατένι, στο Κυπρί, στον πίσω Λιμνιώνα και στον όρμο Βιταλίου.

>Τοπικά φαγητά και ποτά: Η Άνδρος είναι γνωστή για το λιαστό κρασί, τα λουκάνικα, το ξεροτύρι, την ομελέτα "φρουτάλια" φτιαγμένη με πατάτες και λουκάνικα και την "κοπανιστή". Φημισμένο είναι το πασχαλινό αρνί ή κατσίκι (ο "λαμπριάτης") με την ειδική γέμιση. Γλυκά: αμυγδαλωτά, γλυκά κουταλιού, ταψιού, καλτσούνια, βυσσινάδα κ.ά.

Χρήσιμα τηλέφωνα: (τηλ. κωδ.: 22820) Λιμεναρχείο 22572, Αστυνομία 22300, ΚΤΕΛ 22316, Κέντρο Υγείας 23333, 23703, φαρμακεία 23203, 22220, 22238, ΕΛΤΑ 22260, ταξί 22171.

Συγκοινωνιακή Σύνδεση: Με φεριμπότ ή με ταχύπλοο από τη Ραφήνα (Λιμεναρχείο Ραφήνας τηλ.: 22940 22300, 22487, 28888, 22481) ή από το Λαύριο (Λιμεναρχείο Λαυρίου τηλ.: 2292025249).

ΑΛΛΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΚΑΙ ΧΩΡΙΑ

Συνέτι (τηλ. κωδ.: 22850):8 χλμ ΝΑ από τη Χώρα με 131 κατοίκους. Χαρακτηρίζεται από τα πέτρινα σπίτια και την πλούσια βλάστηση. Στο χωριό μπορείτε να επισκεφτείτε την εκκλησία της κοιμήσεως της Θεοτόκου, το Λαογραφικό μουσείο στο δημοτικό σχολείο, τη Μονή του Αγίου Αντωνίου. Σε απόσταση 2 χλμ βρίσκεται η ομώνυμη παραλία. Δήμος Κορθίου τηλ.: 61219.

Αμμόλοχος (τηλ. κωδ. 22820): Βρίσκεται στο ΒΔ τμήμα του νησιού και έχει 51 κατοίκους. Απέχει 42,5 χλμ από τη Χώρα. Η Βρύση Μουριά και ο Πύργος του Δημητρίου Γιαννούλη είναι τα αξιοθέατα του χωριού. Τηλ. Δήμου: 71250.

Στενιές (τηλ. κωδ. 22820): Χωριό με πλούσια φύση, πλατάνια, κυπαρίσσια, ελιές, δρυς κ.ά. Κοντά στο χωριό βρίσκεται η παραλία Γιάλια με πυκνή βλάστηση, άφθονα τρεχούμενα νερά και με εκβολή ποταμιού στο μέσο της. Στο χωριό μπορείτε να δείτε το γεφύρι του Λέοντος, την εκκλησία του Αγ. Γεωργίου και τον Πύργο Μπίστη-Μουβελά. Με 319 κατοίκους απέχει 4,5 χλμ ΒΔ από τη χώρα. Τηλ. Δήμου: 22275.

Αποίκια (τηλ. κωδ. 22820): Πλούσια βλάστηση και τρεχούμενα νερά γνωστά για την πηγή Σάριζα. Το χωριό είναι γνωστό για τον φάρο, την πηγή Σάριζα, για τη ρεματιά Πυθαρά, τη Μονή της Αγ. Μαρίνας και του Αγ. Νικολάου, την εκκλησία της Αγ. Ειρήνης, το εξωκλήσι του Αγίου Ιωάννη και τον όρμο Άχλα. Σε απόσταση 8,5 χλμ βρίσκεται το χωρίο Βουρκωτή. Το χωριό έχει 237 κατοίκους και απέχει 6 χλμ. ΒΔ από τη Χώρα. Τηλ. Δήμου 22275.

Όρμος Κορθίου (τηλ. κωδ. 22820): Παραλιακός οικισμός με λιμάνι. Απέχει 21 χλμ ΝΑ από τη Χώρα και έχει 634 κατοίκους. Κοντινά χωριά είναι τα Αηδόνια, Μουσιώνας, Αμονάκλιος, Αϊπατιά, Κόρθι, Καππαριά και το χωριό Κόχυλος. Το Επάνω Κάστρο, η εκκλησία του Αγίου Νικολάου, το εξωκλήσι του Αγίου Ιωάννη, οι μονές της Αγίας Μονής, των Τρομαρχιών και της Ζωοδόχου πηγής, το Λαογραφικό- Εκκλησιαστικό μουσείο είναι τα μέρη που μπορείτε να επισκεφθείτε. Πολιτιστικές εκδηλώσεις τα "κορθιανά" τον Αύγουστο, το καρναβάλι τις Αποκριές, το πανηγύρι του Αγ. Φανουρίου στις 27 Αυγούστου. Χρήσιμα Τηλ.: Δήμος 61219, Αγροτικό Ιατρείο 61217, φαρμακείο 61644, Αστυνομία 61211, ΕΛΤΑ 61286.

Αρνάς ή Άρνη (τηλ. κωδ.: 22820): Ορεινός οικισμός με πλούσια βλάστηση. Απέχει 21 χλμ. Δ από τη Χώρα και έχει 98 κατοίκους. Κοντινά χωριά: Κάτω Κατάκοιλος, Άνω Κατάκοιλος, Ρέματα. Στο ψηλότερο σημείο του χωριού βρίσκεται το εξωκλήσι του προφήτη Ηλία. Τηλ. Δήμου: 71250.

Παλαιόπολη (τηλ. κωδ. 22820): Απέχει 16 χλμ Δ από τη Χώρα και έχει 136 κατοίκους. Είναι η αρχαία πόλη της Άνδρου. Μπορείτε να επισκεφτείτε το Γεωμετρικό οικισμό της Ζαγοράς (10ος -8ος αι. π.Χ.), την αρχαία πόλη της Άνδρου και το Αρχαιολογικό μουσείο (τηλ. 41985). Τηλ. Δήμου 71250.

Ατένι (τηλ. κωδ. 22820): Ο οικισμός βρίσκεται σε πεδινή έκταση κοντά σε καλλιέργειες. Απέχει από τη Χώρα 31 χλμ ΒΔ και έχει 44 κατοίκους. Το εκκλησάκι της Παναγιάς. Τηλ. Δήμου 71250.

Βιτάλι (τηλ. κωδ. 22820). Απέχει 46 χλμ ΒΔ από τη Χώρα. Βρίσκεται σε κοιλάδα. Έχει 44 κατοίκους. Βυζαντινή εκκλησία μεταμορφώσεως του Σωτήρα. Τηλ. Δήμου: 71250.

Μπατσί (τηλ. κωδ. 22820): Αποτελεί το μεγαλύτερο τουριστικό κέντρο της Άνδρου. Είναι παραλιακός οικισμός με λιμάνι. Απέχει 22 χλμ Δ από τη Χώρα και έχει 908 κατοίκους. Δυτικά από το Μπατσί βρίσκονται τα νησάκια Γαυριονήσια. Μπορείτε να επισκεφτείτε τα χωριά Άνω και Κάτω Απροβάτου, τη Μονή της Ζωοδόχου Πηγής στην οποία γίνεται πανηγύρι στις 27 Ιουλίου, την Εκκλησία του Αγ. Φιλίππου και τον αρχαιολογικό χώρο της Υψηλής. Χρήσιμα τηλ.: Αγροτικό Ιατρείο 41326, Αστυνομία 41204, Φαρμακείο 41820, Λιμεναρχείο 41986, Δήμος 71250.

Γαύριο (τηλ. κωδ. 22820): Είναι το κεντρικό λιμάνι. Βρίσκεται μέσα σ’ ένα κλειστό όρμο με αμμουδιά και έχει καφετέριες, μπαρ, εστιατόρια, μεζεδοπωλεία κ.α. Συγκεντρώνει τη μεγαλύτερη κίνηση του νησιού. Απέχει 32 χλμ. από τη χώρα και έχει 798 κατοίκους. Αξιοθέατα της περιοχής είναι ο Φάρος, η εκκλησία του Αγ. Νικολάου, ο Πύργος του Αγ. Πέτρου, οι Ανεμογεννήτριες. Κοντά βρίσκεται το χωριό Άγιος Πέτρος και το Άνω Γαύριο. Τους καλοκαιρινούς μήνες διεξάγονται οι πολιτιστικές εκδηλώσεις "Γαυριώτικα". Χρήσιμα τηλ.: Αγροτικό Ιατρείο 71210, Αστυνομία 71220, Λιμεναρχείο 71213, ΕΛΤΑ 71254, Φαρμακείο 71329, Δήμος 71250.

Μεσαριά (τηλ. κωδ. 22820): Απέχει 4 χλμ από τη Χώρα και έχει 219 κατοίκους. Στο χωριό αυτό βρίσκεται η Μονή της Παναχράντου και του Αγ. Παντελεήμονα, η εκκλησία του Αγ. Νικολάου, της Κοίμησης της Θεοτόκου, η βυζαντινή εκκλησία του Ταξιάρχη και ο Πύργος του Αθανασίου. Σε κοντινή απόσταση τα χωριά Αλάδινο, Λάμυρα, Στραπουριές, Υψηλά. Χρήσιμα τηλ: Αγροτικό ιατρείο 23170, Δήμος 22275.

Ζόρκος (τηλ. κωδ. 22820). Απέχει 47,5 χλμ ΒΔ από τη Χώρα. Τηλ. Δήμου 71250.

Μένητες (τηλ. κωδ. 22820). Χωριό με πυκνή βλάστηση και αιωνόβια δέντρα. Απέχει 5 χλμ ΝΔ από τη Χώρα και έχει 164 κατοίκους. Βυζαντινή εκκλησία του Ταξιάρχη της Μελίδας, οι Πηγές του Διόνυσου και η εκκλησία της Παναγίας Βέργη είναι τα αξιοθέατα του χωριού. Τηλ. Δήμου 22275.

Γύρω νησιά: Γαυριονήσια (Πράσσο, Γάιδαρος, Πλατύ, Τουρλίτης, Μεγάλο και Ακαμάτης).